Soorten en maten

/Soorten en maten
Soorten en maten2018-02-23T13:56:09+00:00

Handpoppen zijn er in soorten en maten, maar welk soort handpop past het best bij u?

Handpoppen zijn er in verschillende soorten, maten en prijsklassen. Elke soort heeft zijn eigen kenmerken, voordelen en nadelen. En niet elke soort past bij het doel wat u voor ogen heeft en/of bij uw eigen situatie. In principe hoeft u geen groot poppenspeler te zijn om toch goed uit de voeten te kunnen met een handpop. Maar er is wel een verschil in de mate waarin u iets van uzelf laat zien via de handpop en daar zit vaak het stuk wat bij veel mensen toch een drempel opwerpt. Het maakt verschil of u de handpop gebruikt vanuit een rol in een verhaal of dat u de handpop gebruikt als interactiemiddel zonder vaststaande inhoud. In het ene geval kunt u terugvallen op het verhaal, in het andere geval bent u vooral aan het improviseren.

Er zijn veel fantastische handpoppen verkrijgbaar en de mogelijkheden worden oneindig wanneer u ze zelf zou gaan maken. Maar uiteindelijk blijkt alles toch te draaien om de vragen: “waarom wil ik een handpop gebruiken?”, “wat gaat die handpop dan doen?” en “in welke setting ga ik werken met de pop?” Die setting is niet onbelangrijk, want kiezen voor een vingerpopje op een groot podium kan net zo beroerd uitpakken als het kiezen voor een clownspop in een kleuterklas.

Op deze pagina wil ik een aantal typen handpoppen langsgaan en dieper ingaan op wat hun sterke kanten zijn, in welke situaties ze goed toepasbaar zijn en welke vaardigheden ze van u vragen.

Menspoppen

Menspoppen zijn handpoppen met een menselijke verschijningsvorm, dat maakt dat ze moeiteloos aan de slag kunnen met bijv. karaktertrekken, emoties, gevoelens en een breed scala aan onderwerpen bespreekbaar kunnen maken. Menspoppen zijn bij uitstek geschikt om te gebruiken als hulpmiddel om kinderen bijvoorbeeld uit te dagen tot ontwikkeling, interactie, communicatie en het verleggen van grenzen omdat kinderen zich makkelijk in de pop herkennen en het menselijke voorkomen hierbij echt een groot voordeel is. Een menspop is wel een ‘talige’ pop, een pop die taal gebruikt om zichzelf verstaanbaar te maken en taal gebruikt om activiteiten te initiëren. Minder geschikt dus voor een ieder die het eng vindt om te praten via een pop of stemmetjes te gebruiken. Lees meer…

Dierpoppen

Dierpoppen zijn handpoppen die worden gemaakt op basis van bestaande dieren die al dan niet natuurgetrouw worden nagemaakt. Bij dierpoppen draait het vaak om specifieke kenmerken van het dier die gebruikt worden binnen het spel. Dat maakt het spelen met een dierpop voor velen makkelijker dan het spelen met een menspop. Daar waar je bij een menspop zelf een karakter moet gaan vormen, kun je bij een dier terugvallen op de wezenskenmerken, de uiterlijkheden, het gedrag en de leefomgeving van het dier. Daarnaast hoeft taal bij het gebruik van een dierpop geen rol te spelen, het dier hoeft niet persé te praten maar kan ook geluiden maken of zich beperken tot bewegingen. Het ene merk dierpop leent zich overigens wel beter voor spel zonder woorden dan het andere; bij de dierpoppen van Folkmanis komt spel zonder woorden geloofwaardiger over dan bij de dierpoppen van bijvoorbeeld The Puppet Company.  Lees meer…

Sokpoppen

Sokpoppen zijn handpoppen die uit een lange ‘sok’ met een bespeelbare kop en bek bestaan. Door de ellebooglange sok lijkt het alsof de pop en de bespeler uit één stuk bestaan, het is een prima handpop voor op een podium of om mee te beginnen. De sokpop wordt, naar onze mening,  nogal onderschat in zijn/haar mogelijkheden want eigenlijk heeft de sokpop alles wat een goede pop hebben moet: een goed bespeelbaar lijf en een bek die praten kan. Door de grote verschijningsvorm van sokpoppen is er altijd wel eentje te vinden die bij je past en waarmee je fantastische gesprekken met de ander aan kunt gaan. Met een sokpop kun je zowel kiezen voor spel met-, als voor spel zonder taal. Daarnaast is een sokpop een super handig type pop voor ‘erbij’ want zodra je met een pop gaat spelen is er altijd wel iemand die daar ook graag via een pop wil reageren en de sokpop past eigenlijk altijd wel in je tas.  Lees meer…

Poppenkastpoppen

Poppenkastpoppen zijn handpoppen die vaak  herkenbare personages zoals een heks, koning, draak, boef, opa of dokter uitbeelden. Er zijn poppenkastpoppen mét en zonder beentjes die allemaal op dezelfde manier bespeeld worden: twee vingers in de handen en een vinger in het hoofd. Een poppenkastpop heeft geen bespeelbare mond maar leent zich uitstekend voor het uitspelen van -,  of als toevoeging aan verhalen. Dit kan zowel binnen als buiten de poppenkast. Poppenkastpoppen worden, ten onrechte, nog steeds gekoppeld aan Jan Klaassen maar zijn qua verschijningsvorm aanzienlijk veranderd en ook de karakters zijn veel meer divers dan vroeger. Met een poppenkastpop spelen vraagt weinig speltechniek en de herkenbare karakters spreken bijna altijd voor zich en geven direct aanknopingspunten. Bij het uitspelen van een verhaal met meerdere personages wordt het wat ingewikkelder omdat je daarbij meerdere stemmetjes en rollen tijdens het spelen uit elkaar moet houden. Lees meer…

Vingerpopjes

Vingerpopjes zijn het kleinste type handpopjes dat er is en danken hun naam aan het gegeven dat ze met 1 vinger bespeeld worden. Ze zijn verkrijgbaar in heel veel verschillende uitvoeringen, zelfs een gewone vinger kan omgetoverd worden tot een vingerpopje en ze zijn ook makkelijk zelf te maken. Ze worden vaak gecombineerd met andere poppen, prentenboeken of thema’s maar kunnen ook prima gebruikt worden om (leer)activiteiten te doen, kinderen zelf een verhaal na te laten spelen of in plaats van poppenkastpoppen. Voor het bespelen van vingerpopjes is weinig techniek nodig en het gebruik van taal is ook niet in alle gevallen noodzakelijk. Vingerpopjes worden vaak gebruikt bij jonge kinderen maar er zijn ook veel voorbeelden te vinden van spel met vingers of vingerpopjes dat oudere kinderen zeker zal aanspreken of inspireren zelf met vingerpopjes te gaan experimenteren.  Lees meer…

Handschoenpopjes

Handschoenpopjes zijn handpopjes die als een handschoen over de hand  worden geschoven en waarbij de vingers een onderdeel van de pop bespelen. Alle vingers doen mee, ze bespelen de 4 poten van lopende dieren of de vleugels van vliegende dieren en de kop natuurlijk. Ze zijn betaalbaar, verkrijgbaar in veel verschillende uitvoeringen en goed te combineren met thema’s of boeken. Net als bij poppenkastpoppen en vingerpopjes zijn de wezenskenmerken van het karakter (vaak het dier) goed te gebruiken als invulling van het handschoenpopje en is de bespeling eenvoudig. Het is bij dit type popje niet nodig om veel speltechniek of fantasie te hebben dus en dat maakt ze voor een grote groep erg bruikbaar. Het is ook een goed type pop om kinderen te laten oefenen met spel of om ze uit te dagen verhalen na te vertellen.

Themapoppen

Themapoppen zijn vaak geliefd omdat er direct een herkenbaar beeld wordt opgeroepen waarbij de kenmerken van het thema gebruikt kunnen worden om de handpop inhoud te geven. Voorbeelden van themapoppen zijn een indiaan, clown, viking, spook of monster. Maar ook opa- of oma-poppen vallen onder themapoppen omdat hun invulling nauw samenhangt met het algemene beeld.  Het nadeel is dat themapoppen vaak beperkt inzetbaar zijn omdat het verhaal rondom de pop zich toch vaak voornamelijk richt op het specifieke thema en hun uiterlijk een brede inzet in de weg staat. Het is vraagt meer creativiteit om een viking in alle mogelijke thema die je behandelen wilt terug te laten komen dan een gewone menspop. Wanneer de inzet van de pop zich enkel tot het betreffende thema beperkt dan kan het uiterlijk een voordeel zijn, bijvoorbeeld wanneer de pop alleen wordt ingezet t.b.v. clownsfeestjes, of de rol van vertel-opa heeft.

Televisiefiguren

Van een beetje kinderprogramma zijn de hoofdfiguren vaak als handpop te verkrijgen. Voorbeelden hiervan zijn Sesamstraatpoppen, Wiwaldi & Co, Muppetshow, Fabeltjeskrant, de Freggels etc. Ze zijn voor kinderen herkenbaar en dat is ook vaak de reden waarom er voor gekozen worden. Ze hebben als voordeel dat ze al helemaal ingevuld zijn, de programmamakers hebben er al een karakter van gemaakt, de pop een stem en inhoud gegeven en dat lijkt handig maar blijkt dat in de praktijk niet altijd te zijn. Want wanneer het niet lukt om de pop op dezelfde manier neer te zetten, de stem na te doen of de inhoud, die op televisie gezien, te reproduceren kan de pop door een kind al snel als ‘niet echt’ worden gezien. Het grootste nadeel bij poppen die van televisiefiguren gemaakt worden is dat ze weinig ruimte geven er een eigen draai aan te geven of er maar wat op los te improviseren, dat past, voor het kind, vaak niet bij het personage en kan ervoor zorgen dat het kind de pop ook gelijk afwijst.

“Stage puppets”

Stage puppets zijn handpoppen die gebruikt kunnen worden voor een voorstelling of act. Vaak zijn ze wat meer uitgesproken van vorm, kleur en karakter  omdat het voor een act vaak handig is als de rol van een personage zonder veel extra uitleg duidelijk wordt. Daarbij maakt het voor een voorstelling of act uit waar de handingang van de pop zit, bij een stage puppet moet de nadruk (en de blik) op de pop komen te liggen en niet op de bespeler. Dat maakt met name handpoppen die verticaal op de hand geplaatst worden en handpoppen die een handingang aan de achterkant hebben geschikt. Bij stage puppets draait het vooral om techniek maar wat de techniek en inhoud is wordt bepaald door de bespeler die een bepaald idee in zijn/haar hoofd heeft dat vormgegeven moet worden. Op YouTube zijn talloze voorbeelden te vinden van poppen waarmee een act of voorstelling gegeven wordt.

“Spelen is een bezigheid die men niet ernstig genoeg kan nemen”

Jacques Yves Cousteau

augustus 2018
Z M D W D V Z
« jul    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  
X